Η γλώσσα, η μετάφραση και η ερμηνεία

Η γλώσσα είναι ένας κώδικας και μέσο επικοινωνίας.

Λές στην πεθερά σου.

«μητέρα, θα μπορούσα να έχω,  έναν ελληνικό σκέτο;»
Η πεθερά σου καταλαβαίνει

«ο ανεπρόκοπος και τεμπέλης – ανάθεμα την ώρα και την στιγμή που έπλεξε η χαζή η κόρη μου μαζί του-  θέλει έναν καφέ, όπως τον πίνει τρομάρα του»

Σου φτιάχνει τον καφέ και σου τον φέρνει με την μούρη ξινή. Πίνεις τον καφέ  επιφυλακτικά, σκέφτεσαι τι μπορεί να έχει ρίξει μέσα, αλλά επειδή είσαι άντρας και γενναίος τον πίνεις.

Λέει ο John στο Miami στην γυναίκα του την Angela.

Honey, may  I have a cup of coffee please?

Απαντά η Angela
Yes you can.

Σηκώνετε ο John, παίρνει ένα φλυτζάνι , βάζει μέσα μία ζαχαρίνη και μισή κούπα από τον καφέ τον βραστό και χαμογελάει αμήχανα (Αμερικάνικα).

Δεν τα γράφω τα παραπάνω σαν αστείο, αλλά για να δείξω τις προεκτάσεις, ενός απλού γεγονότος. Και την κοινωνική προέκταση και ερμηνεία των λέξεων.

Μεταξύ μιάς γλώσσας και άλλης, υπάρχουν διαφορές. Όταν μιλάμε για αντικείμενα, η αντιστοίχηση είναι πολύ εύκολη.  Το φλυτζάνι είναι cup. Ο καφές είναι coffee . To γεράκι είναι falcon.

Οσο προχωράμε σε λέξεις που μπορεί να κρύβουν έννοιες, τα πράγματα δυσκολεύουν. Λέμε σπίτι. Ο Άγγλος λέει home. Εμείς εννοούμε το κτίσμα. Ο Άγγλος εννοεί το κτίσμα , αλλά και ότι αντιπροσωπεύει αυτό. Την πατρίδα, την παράδοση, το δικό του μέρος, το «κάστρο του».
Οσο προχωράμε σε έννοιες εκεί το πράγμα «δυσκολεύει». Γιατί πίσω από έννοιες, κρύβεται μία φιλοσοφία και μία αποτύπωση κοινωνικής πραγματικότητας.

Για παράδειγμα, η λέξη βοήθεια, σημαίνει ότι βοηθάς κάποιον χωρίς να περιμένεις αντάλλαγμα. Στην Αγγλική η λέξη help, δεν σημαίνει αυτό. Σημαίνει ότι βοηθάς κάποιον με αντάλλαγμα. Π.χ. στα μαγαζιά στις ΗΠΑ, η ταμπέλλα help wanted, δεν σημαίνει «δώστε μια βοήθεια χριστιανοί να συγχωρεθούν τα΄αποθαμένα σας» αλλά ότι ζητείται υπάλληλος για το μαγαζί.

Η Αγγλοσαξωνική μας προέλευσης Ανώτατη μόρφωση, που αναπαράγεται κατά κόρον στα Πανεπιστήμιά μας ποια – χωρίς μέτρο δυστυχώς-, μας έχει οδηγήσει σε απίστευτους αποπροσανατολισμούς και κοινωνικές «δυσλεξίες».

Ας μιλήσουμε λίγο για τα «οικονομικά» ή για την διοίκηση επιχειρήσεων..

Στην Ελλάδα έχουμε τις λέξεις, υπεύθυνος, προιστάμενος, διευθυντής.

Στα Αγγλικά έχουμε τις λέξεις, officer, manager, director.

Μπορείτε να τα αντιστοιχίσετε; Εγώ δεν μπορώ, και θα σας εξηγήσω το γιατί.
Η λέξη manage στην ουσία σημαίνει διευθετώ. Η λέξη manager, στην ουσία αντιπροσωπεύει, τον άνθρωπο που διευθετεί τις δουλειές σε μία ομάδα ανθρώπων, η οποία από την δομή της κοινωνίας της έχει μάθει να λειτουργεί σαν ομάδα.
Σε μια κοινωνία που έχει μάθει να λειτουργεί ομαδικά, ένας διευθετητής  των ρόλων εργασίας της ομάδας είναι αναγκαίος και απαραίτητος.

Η λέξη προιστάμενος, σημαίνει αυτόν που προ-ίσταται, αυτόν δηλαδή που είναι επικεφαλής – τον αρχηγό λύκο- του κοπαδιού δηλαδή.

Η λέξη director σημαίνει οδηγώ, καθοδηγώ, δίνω οδηγίες.

Η λέξη Διευθυντής σημαίνει δίνω εντολές.

Η λέξη administration σημαίνει υποστηρίζω. Το «κάνω business administration» δεν σημαίνει «κάνω διοίκηση επιχειρήσεων» ……αλλά «κάνω υποστήριξη επιχειρήσεων» , ποιο «κοντά» στο «διοίκηση επιχειρήσεων» είναι το « management».

Ένας προιστάμενος, Ή ένας Διευθυντής θα ήταν τελείως ακατάλληλος στην Αμερική με αμερικανούς υπαλλήλους, το ίδιο εξ ίσου ακατάλληλος θα ήταν ένας manager ή ένας director στην Ελλάδα με έλληνες υπαλλήλους..

Στα ελληνικά η λέξη μητέρα, όσο και αν φανεί περίεργο, δεν αντιστοιχίζεται με την λέξη mother. Στην Αμερική ή στην Αγγλία, η δουλειά της mother, σταματάει ‘όταν γίνεσαι 18 χρονών. Στην Ελλάδα η δουλειά της μάνας τελειώνει, όταν κλείνει τα μάτια της. Δεν είναι τυχαίο, ότι επειδή έχουμε στην Ελλάδα την μητέρα περί πολλού, η Παναγία ή μητέρα του Χριστού είναι περί πολλού επίσης, σε αντίθεση με άλλες «χριστιανικές χώρες», που είναι απλά η «mother» του Χριστού.. Το ίδιο βέβαια συμβαίνει και σε άλλες μεσογειακές χώρες. Ιταλία , Ισπανία. Γιατί;……. προφανώς είναι συμπτωματικό πως στις χριστιανικές αυτές χώρες, ανθούσαν επι μακρόν Ελληνικές Αποικίες, όπου η «Εστία» και η «Ηρα», προστάτιδες της οικογένειας και του γάμου, είχαν «πρωτεύουσα» λατρευτική θέση. Προφανώς …… είναι συμπτωματικό, ότι οι Ρωμαίοι με την σειρά τους λάτρευαν εκτός από την Εστία, …την…VESTA…και την Ήρα, καθώς και  το σύμπλεγμα των dii familiaris., αντικαταστάθηκαν λοιπόν από την Παναγία και την Μadona, ….. ή σύμπτωση είναι κι αυτό;

Μεταξύ των λέξεων μητέρα και μήτρα, ο συσχετισμός είναι προφανής. Ένα «ε» κάνει την διαφορά. Μεταξύ των λέξεων mother και matrix ή die, η σχέση είναι λιγότερο εμφανής και είναι απόλυτα λογικό. Στην Ελλάδα, μητέρα είναι αυτή που σε γεννάει.  Στις Αγγλοσαξωνικές χώρες αυτή που σε μεγαλώνει. Δεν είναι τυχαίο πως η υιοθεσία είναι κάτι πολύ φυσιολογικό ακόμα και για παιδιά διαφορετικού χρώματος στις Αγγλοσαξωνικές χώρες, ενώ στην Ελλάδα, κάτι το αφύσικο έως αδιανόητο.

Δεν είναι  τυχαίο πως οι δεσμοί αίματος στην Ελλάδα, είναι ακόμα τόσο ισχυροί. Στην Ελλάδα, η λέξη εξάδελφος έχει πρώτο βαθμό (παιδιά 2 αδελφών), έχει δεύτερο βαθμό (παιδιά πρώτων εξαδέλφων), έχει τρίτο βαθμό (παιδιά δεύτερων εξαδέλφων). Στις Αγγλοσαξωνικές χώρες, είναι πολύ φυσιολογικό να παντρευτείς την εξαδέλφη σου, ……εδώ δόξα τω θεω…… είναι αδιανόητο και αμαρτία…….. Γλυτώσαμε έτσι σύνδρομα down, μογγολισμούς, και αιμοφιλίες στην μικρή κλειστή κοινωνία μας.

Κάθε λέξη, ειδικά λέξη εννοιών, κρύβει από πίσω της, απίστευτες άλλες έννοιες, με κοινωνικές προεκτάσεις.

η  γλώσσα μας, «κρύβει» την ιστορία μας , και την «κοινωνία» μας  ……διαχρονικά.

Μήπως θα έπρεπε να είμαστε ποιο ευγενικοί μαζί της, αλλά κυρίως, …….μήπως θα πρέπει να είμαστε λίγο ποιο επιφυλακτικοί, ……. Σε όρους που έχουν μπεί στην ζωή μας, και που …..άλλο υπονοούν ……και άλλο καταλαβαίνουμε;